Bruegelkring - Bruegel Foundation

  • Vergroot lettergrootte
  • Standaard lettergrootte
  • Verklein lettergrootte

Bruegel vs Brogel

In dit hoofdstuk overlopen we een aantal redenen waarom de roots van Pieter Bruegel de Oude mogelijk in Grote-Brogel hebben gelegen.

  1. De overlevering
    De plaatselijke bevolking weet u te vertellen dat Pieter Bruegel de Oude in hun dorp geboren is. Zij wijzen daarbij ook nog de hoeve "het Ooievaarsnest" aan als de plaats waar zijn wieg heeft gestaan. Deze boerderij was tot 1873 ononderbroken bezit van de heren van Brogel. Wetenschappelijk onderzoek naar deze mondelinge overlevering is nog niet gebeurd. Het moge duidelijk zijn dat in geen enkel plaatselijk register sprake is van of de link kan gelegd worden naar Pieter Bruegel. Uiteraard kunnen ook door de andere potentiële geboorteplaatsen geen schriftelijke bewijzen voorgelegd worden. De Pieter Bruegelkring heeft verschillende jaren archeologisch onderzoek gedaan op de site van het Ooievaarsnest. Niet zozeer om relevante sporen van P. Bruegel aan te treffen maar vooral om de geschiedenis van deze nu bouwvallige hoeve in kaart te brengen.

     

  2. Carel Van Mander
    In zijn "Schilder-Boeck" uit 1603 schrijft Van Mander over Bruegel in "Het leven van Pieter Brueghel, uitnemende schilder van Brueghel" : …."Pieter Brueghel, den welcken is geboren niet wijt van Breda, op een Dorp, gheheeten Brueghel, welcks naem hy ghedraghen heeft, en zijn naecomelinghen ghelaten." Navorsing door de P. Bruegelkring toont aan dat, naar analogie met andere plaatsbeschrijvingen door Van Mander, deze met "niet wyt van" steeds "in de omgeving van" bedoelt. Breugel bij Eindhoven kan bezwaarlijk "niet wijt van" Breda (50 km) genoemd worden. Veeleer zou Van Mander, behalve Eindhoven, ook Venlo, Weert of Roermond als nabijgelegen steden kunnen aangehaald hebben. Grote-Brogel echter ligt op 6 km van het stadje Bree. In de tijd van Van Mander werden plaatsbepalingen i.v.m. Bree in Latijnse context als "apud of ad Bredam" geschreven.
    • "Radulphus de Rivu ex Breda" is uit Bree afkomstig
    • "Breda Lossorum, vulgo Brey" = het Loonse Bree
    • Beek is een gehucht van Bree. In teksten staat "Beeck juxta Bredam".
    Veel kunsthistorici delen dan ook de mening dat geografisch gezien alleen Grote-Brogel kan bedoeld zijn door Van Mander. Er is een onderzoek gedaan naar de interpretatie van "Brabant". Die verwijzing is geen bezwaar voor Grote-Brogel. Een en ander wordt uitvoerig toegelicht op het colloquium te Peer op 26 september 2006.